рдорд╕ाрд▓ा рдлрд╕рд▓ 2025: рд╣рд▓्рджी, рдзрдиिрдпा, рдЬीрд░ा, рд╕ौंрдл рдХी рдЦेрддी рд╕े рдЖрдорджрдиी рдХैрд╕े рдмрдв़ाрдПं?
ЁЯМ╢️ рдорд╕ाрд▓ा рдлрд╕рд▓ों рд╕े рдХिрд╕ाрдиों рдХी рдЖрдорджрдиी рдмрдв़ाрдПं (2026 рди्рдпू рдЧाрдЗрдб)
ЁЯФ░ рдкрд░िрдЪрдп
рднाрд░рдд рдоें рдорд╕ाрд▓ा рдлрд╕рд▓ें рдЬैрд╕े рд╣рд▓्рджी, рдзрдиिрдпा, рдЬीрд░ा рдФрд░ рд╕ौंрдл рдЕрдм рд╕िрд░्рдл рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдкрдпोрдЧ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣ीं।
2025 рдоें рдСрд░्рдЧेрдиिрдХ рдЦेрддी, рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ, eNAM, FPO рдФрд░ рдиिрд░्рдпाрдд рдХे рдХाрд░рдг рдорд╕ाрд▓ा рдлрд╕рд▓ें рдХिрд╕ाрдиों рдХे рд▓िрдП рдХрдо рд▓ाрдЧрдд–рдЬ्рдпाрджा рдоुрдиाрдлे рдХा рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рд╡िрдХрд▓्рдк рдмрди рдЪुрдХी рд╣ैं।
рдЦेрддीрдмाрдб़ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдкрд░ рдЖрдк рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें рдЬाрдиेंрдЧे:
- рдХौрди-рд╕ी рдорд╕ाрд▓ा рдлрд╕рд▓ рдЬ्рдпाрджा рдоुрдиाрдлा рджेрддी рд╣ै
- рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡ рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी рдХे рддрд░ीрдХे
- рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдПं рдФрд░ рдоाрд░्рдХेрдЯ рд▓िंрдХ
- рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рд╡ рдкैрдХेрдЬिंрдЧ рд╕े рджोрдЧुрдиी рдЖрдорджрдиी
1. рд╣рд▓्рджी рдХी рдЦेрддी : рдирдпी рддрдХрдиीрдХ рдФрд░ рд░िрдХॉрд░्рдб рдоुрдиाрдлा
рдоिрдЯ्рдЯी рд╡ рдЬрд▓рд╡ाрдпु
- рджोрдордЯ рдпा рдмрд▓ुрдИ рдоिрдЯ्рдЯी
- pH: 6-7
- рдЬрд▓ рднрд░ाрд╡ рд╕े рдмрдЪाрд╡ рдЬрд░ूрд░ी
рдмीрдЬ (рд░ाрдЗрдЬ़ोрдо) рдЪрдпрди
- 30-40 рдЧ्рд░ाрдо рд╕्рд╡рд╕्рде рдЧांрда
- рд░ोрдЧ рдоुрдХ्рдд рдФрд░ рдЕंрдХुрд░िрдд
- рдмीрдЬ рдЙрдкрдЪाрд░ рдЯ्рд░िрдХोрдбрд░рдоा + рдиीрдордЦрд▓ी
рдЖрдзुрдиिрдХ рддрдХрдиीрдХ
- рдорд▓्рдЪिंрдЧ рд╕े рдирдоी рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг
- рдб्рд░िрдк рд╕िंрдЪाрдИ рд╕े 40-50% рдкाрдиी рдХी рдмрдЪрдд
- рдЬैрд╡िрдХ рдЦाрдж рдЧोрдмрд░ рд╡рд░्рдоीрдХрдкोрд╕्рдЯ
2. рдзрдиिрдпा рдХी рдЦेрддी: рдХрдо рд╕рдордп, рддेрдЬ़ рдХрдоाрдИ
рдЙрди्рдирдд рдХिрд╕्рдоें
- CO-4
- рдЕрдЬрдоेрд░ рдЧ्рд░ीрди
- RCR-41
рдЦेрддी рдХे рдЦाрд╕ рдЯिрдк्рд╕
- рдмीрдЬ рдЖрдзा рддोрдб़рдХрд░ рдмोрдПं
- рдмीрдЬ: рдЙрдкрдЪाрд░ рдиीрдо рдЦрд▓ी рдЬैрд╡िрдХ рдлрдлूंрдж рдиाрд╢рдХ
- рд╣рд▓्рдХी рд▓ेрдХिрди рдиिрдпрдоिрдд рд╕िंрдЪाрдИ
рдмिрдХ्рд░ी рд░рдгрдиीрддि
- рд▓ोрдХрд▓ рдоंрдбी
- FPO рдХे рдЬрд░िрдП рдеोрдХ рдмिрдХ्рд░ी
- рдорд╕ाрд▓ा рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдпूрдиिрдЯ рд╕े рд╕ीрдзा рдХॉрди्рдЯ्рд░ैрдХ्рдЯ
ЁЯСЙрдпрд╣ рднी рдкрдв़ें:
ЁЯСЙ рдЦेрддी рдоें рд▓ाрдЧрдд рдХैрд╕े рдХрдо рдХрд░ें?
3. рдЬीрд░ा рдХी рдЦेрддी – рдХрдо рдкाрдиी, рдКंрдЪा рднाрд╡
рдХिрд╕्рдоें
рд╕िंрдЪाрдИ рд╡ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा
- рдмुрд╡ाрдИ рдХे рдмाрдж рд╣рд▓्рдХी рд╕िंрдЪाрдИ
- рдЬैрд╡िрдХ рдлрдлूंрдж рдиाрд╢рдХ рд╕े рд░ोрдЧ рдиिрдпंрдд्рд░рдг
- рдЦрд░рдкрддрд╡ाрд░ рд╕рдордп рдкрд░ рдиिрдХाрд▓ें
рдмाрдЬाрд░ рднाрд╡
- рдШрд░ेрд▓ू рдиिрд░्рдпाрдд рджोрдиों рдоें рдбिрдоांрдб
- рдПрд╕рдкी рд╡ рдоंрдбी рднाрд╡ рджेрдЦें
ЁЯФЧ рд╕рд░рдХाрд░ी рдкोрд░्рдЯрд▓:
4. рд╕ौंрдл (рдЕрдиिрд╕) – рдЙрд░्рд╡рд░рдХ, рдкाрдиी рд╡ рдЗрдХॉрдорд░्рд╕ рдоाрд░्рдХेрдЯ
рдмीрдЬ рд╡ рдкोрд╖рдг
- GF-1, HS рд╕ुрдЧंрдз
- рд╕рд▓्рдлрд░ рд╡ рдЬिंрдХ рдЬрд░ूрд░ी
рд╕िंрдЪाрдИ
- рдкрд╣рд▓ी рд╕िंрдЪाрдИ рдкрд▓ेрд╡ा
- рдмाрдж рдоें 20-22 рджिрди рдХा рдЕंрддрд░
рдХрдЯाрдИ
- рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕ूрдЦрдиे рдкрд░
- рдЫाрдпा рдоें рд╕ुрдЦाрдХрд░ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ें
5. рдЬैрд╡िрдХ рдорд╕ाрд▓ा рдЦेрддी : рдХрдо рд▓ाрдЧрдд, рдк्рд░ीрдоिрдпрдо рджाрдо
рдЬैрд╡िрдХ рдЗрдирдкुрдЯ
- рдЬीрд╡ाрдоृрдд
- рдЧोрдоूрдд्рд░
- рдиीрдо рддेрд▓
рдк्рд░рдоाрдгрди
- PGS-India / Spices Board Organic Certification
6. рдЖрдзुрдиिрдХ рддрдХрдиीрдХ рдФрд░ рдЬрд▓ рдк्рд░рдмंрдзрди
- рдб्рд░िрдк рд╡ рд╕्рдк्рд░िंрдХрд▓рд░
- рдорд▓्рдЪिंрдЧ рд╢ीрдЯ
- рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк рд╕े рдоंрдбी рднाрд╡ рдЯ्рд░ैрдХ
- рдлрд░ो/рдмेрд╕िрди рд╡िрдзि рд╕े рдкाрдиी рдмрдЪрдд
7. рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдФрд░ рдкैрдХेрдЬिंрдЧ: рдпрд╣ीं рд╕े рдЕрд╕рд▓ी рдоुрдиाрдлा
- рд╣рд▓्рджी/рдзрдиिрдпा рдкाрдЙрдбрд░ рдорд╢ीрди
- рдЫोрдЯे рдм्рд░ांрдб рдХे рд░ूрдк рдоें рдкैрдХिंрдЧ
- рд╕्рдеाрдиीрдп+рдСрдирд▓ाрдЗрди рдмिрдХ्рд░ी
ЁЯФЧ рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдпूрдиिрдЯ рд▓िрд╕्рдЯ:
8. рдорд╕ाрд▓ा рдлрд╕рд▓ों рдХे рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдПँ
- Spices Board Mini Kit
- рдХृрд╖ि рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб
- рдХृрд╖ि рдЗंрдл्рд░ाрд╕्рдЯ्рд░рдХ्рдЪрд░ рдлंрдб
- рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдпूрдиिрдЯ рдкрд░ рд╕рдм्рд╕िрдбी
9. рд╕рдлрд▓ рдХिрд╕ाрди рдХी рдХрд╣ाрдиी (Real Case)
рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдХिрд╕ рд░рдоेрд╢ рдпाрджрд╡ рдиे рдЬैрд╡िрдХ рд╣рд▓्рджी рдФрд░ рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдпूрдиिрдЯ рд╢ुрд░ू рдХी।
рдкрд╣рд▓े рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЦेрддी рдоें рдШाрдЯा рдеा, рдЕрдм:
- рдЦुрдж рдХी рдм्рд░ांрдб рдкैрдХिंрдЧ
- eNAM + рдИ-рдХॉрдорд░्рд╕ рдмिрдХ्рд░ी
- рд╕ाрд▓ाрдиा рд▓ाрдЦों рд░ुрдкрдП рдХी рдЖрдорджрдиी
10. рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рд╡ाрд▓ FAQs
Q1. рдХौрди рд╕ी рдорд╕ाрд▓ा рдлрд╕рд▓ рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдоुрдиाрдлा рджेрддी рд╣ै?
ЁЯСЙ рд╣рд▓्рджी рдФрд░ рдЬрд░ा рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд▓ाрднрджाрдпрдХ рд╣ैं।
Q2. рдХ्рдпा рдЬैрд╡िрдХ рдорд╕ाрд▓ों рдХी рдоांрдЧ рд╣ै?
ЁЯСЙ рд╣ां, рдСрд░्рдЧेрдиिрдХ рдорд╕ाрд▓े 20-30% рдЬ्рдпाрджा рджрдо рдкрд░ рдмिрдХрддे рд╣ैं।
Q3. рдоंрдбी рднाрд╡ рдХрд╣ां рджेрдЦें?
ЁЯСЙ eNAM рдФрд░ Spices Board рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░।
Q4. рджрд▓ाрд▓ों рд╕े рдХैрд╕े рдмрдЪें?
ЁЯСЙ eNAM рдФрд░ FPO рдХे рдЬрд░िрдП рд╕ीрдзी рдмिрдХ्рд░ी рдХрд░ें।
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдорд╕ाрд▓ा рдлрд╕рд▓ें 2025 рдоें рдХिрд╕ाрдиों рдХे рд▓िрдП рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд▓ाрднрджाрдпрдХ рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдЦेрддी рдХा рд░ाрд╕्рддा рдмрди рдЪुрдХी рд╣ै।
рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдПं, рдЬैрд╡िрдХ рдкрдж्рдзрддि, рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоाрд░्рдХेрдЯिंрдЧ рдЕрдкрдиा рдХрд░ рдХिрд╕ाрди рдЕрдкрдиी рдЖрдорджрдиी рджोрдЧुрдиी рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдЕрдЧрд░ рдЗрд╕ рдЦेрддी-рдмाрдб़ी рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕े рдЬुрдб़ा рдХोрдИ рдЖрдкрдХा рд╕рд╡ाрд▓ рдпा рд╕ुрдЭाрд╡ рд╣ै рддो рдХृрдкрдпा
рдИрдоेрд▓ рдЬрд░ूрд░ рдХрд░ें।
рдЖрдк рд╣рдоें рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдоैрд╕ेрдЬ рднी рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдзрди्рдпрд╡ाрдж ЁЯЩП