рдмाрдЬрд░ा рдХी рдЦेрддी: рдХрдо рд▓ाрдЧрдд рдоें рдЕрдзिрдХ рдкैрджाрд╡ाрд░ рдФрд░ рдоुрдиाрдлे рдХी рдкूрд░ी рдЬाрдирдХाрд░ी

рдЪрд┐рддреНрд░
 ЁЯМ╛ рдмाрдЬрд░ा рдХी рдЦेрддी: рдмुрд╡ाрдИ рд╕े рдХрдЯाрдИ рддрдХ рдкूрд░ी рдЬाрдирдХाрд░ी  рдХो рдкрд░िрдЪрдп  рдмाрдЬрд░ा рдХी рдЦेрддी рднाрд░рдд рдХे рд╕ूрдЦा рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдФрд░ рдХрдо рд╡рд░्рд╖ा рд╡ाрд▓े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдХिрд╕ाрдиों рдХे рд▓िрдП рд╡рд░рджाрди рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдлрд╕рд▓ рдХрдо рдкाрдиी рдоें рдЕрдЪ्рдЫी рдкैрджाрд╡ाрд░ рджेрддी рд╣ै, рд▓ाрдЧрдд рдХрдо рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдмाрдЬाрд░ рдоें рдЙрд╕рдХी рдоांрдЧ рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдЬрдм рдЦेрддी рдХी рд▓ाрдЧрдд рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै рддрдм рдмाрдЬрд░ा рдХी рдЦेрддी рдХिрд╕ाрдиों рдХे рд▓िрдП рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рд▓ाрднрдХाрд░ी рд╡िрдХрд▓्рдк рдмрдирддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।  рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рднी рдмाрдЬрд░ा рдХी рдЦेрддी рдХрд░рдХे рдЕрдЪ्рдЫी рдЙрдкрдЬ рдФрд░ рдоुрдиाрдлा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рддो рдпрд╣ рдЦेрддी-рдмाрдб़ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рдкूрд░ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢िрдХा рд╣ै।

ЁЯМ╝ рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд░ोрдЧ рд╡ рдХीрдЯ рд╕े рдмрдЪाрд╡: рдорд╣ू рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЭुрд▓рд╕ा рддрдХ рдкूрд░ा рд╕рдоाрдзाрди

рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ рдиिрдпंрдд्рд░рдг:

рдкрд╣рдЪाрди рдиुрдХрд╕ाрди рдФрд░ рдЖрд╕ाрди рдЙрдкाрдп

рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдХी рдЬांрдЪ рдХрд░рддा рднाрд░рддीрдп рдХिрд╕ाрди

рд╕рд░рд╕ों рдХी рдЦेрддी рд░рдмी рдоौрд╕рдо рдХी рд╕рдмрд╕े рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рдФрд░ рдХрдо рд▓ाрдЧрдд рдоें рдЕрдзिрдХ рдоुрдиाрдлा рд╡ाрд▓ी рдлрд╕рд▓ों рдоें рдЧिрдиी рдЬाрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕрдЧрд░ рд╕рдордп рд╕े рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдиा рдХिрдпा рдЬाрдП рддो рдЬो рдлрд╕рд▓ рдЕрдЪ्рдЫी рджिрдЦрддी рд╣ै, рд╡рд╣ рднी рдХुрдЫ рджिрдиों рдоें рднाрд░ी рдиुрдХрд╕ाрди рджे рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдЕрдХ्рд╕рд░ рдХिрд╕ाрди рдоेрд╣рдирдд рддो рдкूрд░ी рдХрд░рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕рд╣ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдиा рд╣ोрдиे рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ рдкрд╣рдЪाрди рдирд╣ीं рдкाрддा рдФрд░ рдкैрджाрд╡ाрд░ рдХाрдлी рдШрдЯ рдЬाрддी рд╣ै।

рдЗрд╕ рдЦेрддीрдмाрдб़ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдоें рд╣рдо рдХिрд╕ाрди рднाрдИрдпों рдХो рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд▓рдЧрдиे рд╡ाрд▓े рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ, рдЙрдирдХी рдкрд╣рдЪाрди, рд▓рдХ्рд╖рдг, рдХाрд░рдг рдФрд░ рдЖрд╕ाрди рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдЙрдкाрдп рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рд╕рдордЭेंрдЧे — рдЬिрд╕рд╕े рдЖрдк рд╕рд╣ी рд╕рдордп рдкрд░ рд╕рд╣ी рдлैрд╕рд▓ा рд▓े рд╕рдХें।



рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ рдХ्рдпों рд▓рдЧрддे рд╣ैं?

рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ рд▓рдЧрдиे рдХे рдХрдИ рдХाрд░рдг рд╣ैं, рдЬिрди рдкрд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдз्рдпाрди рдирд╣ीं рджिрдпा рдЬाрддा:

  • рдоौрд╕рдо рдоें рдЕрдЪाрдирдХ рдмрджрд▓ाрд╡ (рдаंрдб, рдкाрд▓ा,рдирдоी)
  • рд▓рдЧाрддाрд░ рдПрдХ рд╣ी рдлрд╕рд▓ рдЙрдЧाрдиा
  • рдЕрд╕ंрддुрд▓िрдд рдЦाрдж рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ 
  • рдЦेрдд рдоें рдкाрдиी рдХा рдард╣рд░ाрд╡
  • рдиिрд░ंрддрд░ рдиिрдЧрд░ाрдиी рдиा рд░рдЦрдиा
рдпрджि рдЗрди рдХाрд░рдгों рдХो рдХिрд╕ाрди рднाрдИ рд╕рдордЭ рд▓ें рддो, рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рдЖрд╕ाрди рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।


рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоैं рд▓рдЧрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ोрдЧ 
Diseases in Mustard 

рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ोрдЧ – рд╕рдлेрдж рд░рддुрдЖ, рдЕрд▓्рдЯрд░рдиेрд░िрдпा рдЭुрд▓рд╕ा рдФрд░ рдкाрдЙрдбрд░ी рдоिрд▓्рдб्рдпू



1. рд╕рдлेрдж рд░ोрд▓ी рд░ोрдЧ (white rust)

рд▓рдХ्рд╖рдг 
  • рдкрдд्рддिрдпों рдХे рдиीрдЪे рд╕рдлेрдж рдлрдлोрд▓े рдмрдирдиा 
  • рдкрдд्рддिрдпां рдоोрдЯी рдФрд░ рдоुрдб़ी рд╣ुрдИ рджिрдЦрдиा 
  • рдлूрд▓ рдФрд░ рдлрд▓ рд╡िрдХृрдд рд╣ो рдЬाрдиा 
рдиुрдХрд╕ाрди 
рдпрд╣ рд░ोрдЧ рд╕ीрдзे рджाрдиों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдФрд░ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। 

рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдФрд░ рдЙрдкाрдп 
  • рдЦेрдд рдоैं рдЬрд▓ рдиिрдХाрд╕ी рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдаीрдХ рд░рдЦें 
  • рдмीрдЬ рдЙрдкрдЪाрд░ рдЬрд░ूрд░ рдХрд░ें 
  • рд░ोрдЧ рджेрдЦрддे рд╣ी рдлрдлूंрджрдиाрд╢рдХ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ (рдХृрд╖ि рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рд╕े)
2. рдЖंрддрд░िрдХ рдЭुрд▓рд╕ा рд░ोрдЧ (Alternaria blight)

рд▓рдХ्рд╖рдг
  • рдкрдд्рддिрдпों рдкрд░ рдЧोрд▓-рдЧोрд▓ рдХाрд▓े рдзрдм्рдмे 
  • рдкрдд्рддिрдпां рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╕ूрдЦрдиा
  • рдлрд▓िрдпों рдХा рд╕рдордп рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕ूрдЦ рдЬाрдиा
рдиुрдХрд╕ाрди 
рддेрд▓ рдХी рдоाрдд्рд░ा рдШрдЯ рдЬाрддी рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े рдХीрдордд рдЧिрд░рддी рд╣ै।

рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдФрд░ рдЙрдкाрдп 
  • рд╕ंрддुрд▓िрдд рдЦाрдж (рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдкोрдЯाрд╢)
  • рдмीрдЬ рдЙрдкрдЪाрд░ рдЕрд╡рд╢्рдп рдХрд░ें 
  • рд░ोрдЧ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоें рд╣ी рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдЬрд░ूрд░ी 

3. рдбाрдЙрдиी рдоिрд▓्рдбрдпू 

рд▓рдХ्рд╖рдг 

  • рдкрдд्рддिрдпों рдХे рдиीрдЪे рд╕рдлेрдж рдпा рд╣рд▓्рдХा рдмैंрдЧрдиी рдЬाрд▓
  • рдкौрдзे рдХрдордЬोрд░ рдФрд░ рдкीрд▓े рдкрдб़рдиा 

рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдФрд░ рдЙрдкाрдп 

  • рдЦेрдд рдоें рдирдоी рдХा рдиिрдпंрдд्рд░рдг 
  • рд╕рд╣ी рджूрд░ी рдкрд░ рдмुрд╡ाрдИ 
  • рд╕्рд╡рд╕्рде рдмीрдЬ рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ 


рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХीрдЯ (Insect Pests)


рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд▓рдЧрдиे рд╡ाрд▓े рдХीрдЯ



1. рдоाрд╣ू/Aphid (рд╕рдмрд╕े рдЦрддрд░рдиाрдХ рдХीрдЯ)

рдиुрдХрд╕ाрди рдХैрд╕े рдХрд░рддा рд╣ै? 

  • рдкौрдзे рдХा рд░рд╕ рдЪूрд╕ рд▓ेрддा рд╣ै 
  • рдлूрд▓ рдФрд░ рдлрд▓ рдЭрдб़ рдЬाрддे рд╣ैं 
  • рдкौрдзा рдЪिрдкрдЪिрдкा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै
рдпрд╣ рдХिрдЯ рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХे рд▓िрд╣ाрдЬ рд╕े рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЦрддрд░ा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХे рдЖрд╕ाрди рдЙрдкाрдп 

  • рдкीрд▓ी рд╕्рдЯिрдХी рдЯ्рд░ैрдк рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ
  • рдиीрдо рдЖрдзाрд░िрдд рдШोрд▓ рдХा рдЫिрдб़рдХाрд╡ 
  • рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдк्рд░рдХोрдк рдкрд░ рджрд╡ा (рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рд╕े)

2. рдЖрд░ा рдордХ्рдЦी (sawfly)

рд▓рдХ्рд╖рдг 

  • рдкрдд्рддिрдпां рдкुрд░ी рддрд░рд╣ рдЦा рдЬाрддी рд╣ै 
  • рдкौрдзा рдХाрдлी рдХрдордЬोрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै 

рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдФрд░ рдЙрдкाрдп 

  • рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╣ाрде рд╕े рдиिрдпंрдд्рд░рдг 
  • рдЦेрдд рдХी рдиिрдпрдоिрдд рдиिрдЧрд░ाрдиी 
  • рдЬ्рдпाрджा рдЦрддрд░ा рджिрдЦрдиे рдкрд░ рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдиिрдпंрдд्рд░рдг 

3. рдкेंрдЯेрдб рдмрдЧ 

рдиुрдХрд╕ाрди

  • рджाрдиे рд╕िрдХुрдб़ рдЬाрддे рд╣ैं
  • рдлрд▓िрдпों рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдШрдЯрддी рд╣ै 

рдиिрдпंрдд्рд░рдг 

  • рд╕ाрдл–рд╕рдлाрдИ 
  • рд╕ंрддुрд▓िрдд рдЦाрдж 
  • рд╕рдордп рдкрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ 


рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХे рдЖрд╕ाрди рдЙрдкाрдп


рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рдХीрдЯ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХрд░рддे рдХिрд╕ाрди



рдпрджि рдХिрд╕ाрди рдХुрдЫ рдЬрд░ूрд░ी рдмाрддों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░ рд▓े, рддो рдиुрдХрд╕ाрди рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рд░ोрдХा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै: 
  • рд╕рдордп рдкрд░ рдмुрд╡ाрдИ рдХрд░ें 
  • рдЦेрдд рдоें рдкाрдиी рди рд░ुрдХрдиे рджें 
  • рдиाрдЗрдЯ्рд░ोрдЬрди рдХा рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдк्рд░рдпोрдЧ рдиा рдХрд░ें 
  • рд╕рдк्рддाрд╣ рдоें 1 рд╕े 2 рдмाрд░ рдлрд╕рд▓ рдХी рдЬांрдЪ рдХрд░ें
  • рдПрдХ рд╣ी рджрд╡ा рдмाрд░-рдмाрд░ рди рдбाрд▓ें 
⚠️рдпाрдж рд░рдЦें–
рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдЗрд▓ाрдЬ рд╕े рдЬ्рдпाрджा рд░ोрдХрдеाрдо рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।


рдХिрд╕ाрди рдХी рд╕рдЪ्рдЪी рдХрд╣ाрдиी (Real Experience)

рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд╣ाрдерд░рд╕ рдЬिрд▓े рдХे рдХिрд╕ाрди рдкрд╡рди рдХुрдоाрд░ рдЬी рдиे рдкрд╣рд▓े рд╕рд░рд╕ों рдоें рдоाрд╣ू рдХे рдХाрд░рдг рднाрд░ी рдиुрдХрд╕ाрди рдЭेрд▓ा
рдЕрдЧрд▓े рд╕ाрд▓ рдЙрди्рд╣ोंрдиे:
  • рд╕рдордп рдкрд░ рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХी 
  • рдиीрдо рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдкाрдп рдЕрдкрдиाрдП
  • рд╕ंрддुрд▓िрдд рдЦाрдж рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा
рдирддीрдЬा рдЬा рд░рд╣ा рдХि рдЙрдирдХी рдлрд╕рд▓ рди рдХेрд╡рд▓ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рд╣ी, рдмрд▓्рдХि рдЙрдд्рдкाрджрди рднी рдмрдв़ा।
рдХिрд╕ाрди рдкрд╡рди рдХुрдоाрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं:

"рд╕рдордп рдкрд░ рдЬाрдирдХाрд░ी рдоिрд▓ рдЬाрдП рддो рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдХो рдкрд╣рдЪाрди рдоुрд╢्рдХिрд▓ рдирд╣ीं рд╣ै।"


рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕рд▓ाрд╣ рдХ्рдпों рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै? 

рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдХिрд╕ाрдиों рдХो рд╕рд▓ाрд╣ рджेрддे рд╣ैं рддाрдХि:
  • рдЧрд▓рдд рджрд╡ाрдУं рд╕े рдмрдЪा рдЬा рд╕рдХे
  • рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рдЦрд░्рдЪ рди рд╣ो 
  • рдоौрд╕рдо рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рддैрдпाрд░ी рдХी рдЬा рд╕рдХे 
рд╕рд░рдХाрд░ी рджिрд╢ा–рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рдиे рд╕े рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдЬ्рдпाрджा рдк्рд░рднाрд╡ी рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै।

ЁЯСЙ рдЕрдЧрд░ рдлिрд░ рднी рдХिрд╕ाрди рднाрдЗрдпों рдХो рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рдиुрдХрд╕ाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै рддो рдЖрдк рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдлрд╕рд▓ рдмीрдоा рдпोрдЬрдиा рд╕े рдлрд╕рд▓ рдмीрдоा рдХрд░рд╡ा рдХрд░ рдЕрдкрдиा рдиुрдХрд╕ाрди рднрд░рдкाрдИ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।


FAQs 

Q. рд╕рд░рд╕ों рдоें рд░ोрдЧ рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдХрдм рд▓рдЧрддे рд╣ैं?

рдаंрдб, рдЕрдзिрдХ рдирдоी рдФрд░ рдкाрд▓ा рдкрдв़рдиे рдХे рд╕рдордп рд░ोрдЧ рддेрдЬी рд╕े рдлैрд▓рддे рд╣ैं। 

Q. рдХ्рдпा рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдкाрдп рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ै?

рд╣ां, рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдкाрдп рдХाрдлी рдЕрд╕рд░рджाрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं।

Q. рдХ्рдпा рдПрдХ рд╣ी рджрд╡ा рдХो рдмाрд░-рдмाрд░ рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП? 

рдирд╣ीं, рдЗрд╕рд╕े рдХीрдЯों рдоें рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़ рдЬाрддी рд╣ै।

Q. рдХ्рдпा рд░рд╕ाрдпрдиिрдХ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै?

рдЬी рдмिрд▓्рдХुрд▓, рдЕрдзिрдХ рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ोрдиे рдкрд░ рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рд╕े рдЕрд╡рд╢्рдп рдХрд░ें।


рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖:

рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рддрднी рдоुрдиाрдлा рджेрддी рд╣ै рдЬрдм рдХिрд╕ाрди рд╕рдордп рдкрд░ рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░ рд▓े। рд╕ंрддुрд▓िрдд рдЦाрдж, рд╕рд╣ी рд╕िंрдЪाрдИ, рдиिрдпрдоिрдд рдиिрдЧрд░ाрдиी рдФрд░ рдЬрд░ूрд░рдд рдкрдб़рдиे рдкрд░ рдЙрдЪिрдд рдЙрдкाрдп рдЕрдкрдиाрдХрд░ рд╕рд░рд╕ों рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕ंрднрд╡ рд╣ै। 

⚠️рдпाрдж рд░рдЦें–
рдЗрд▓ाрдЬ рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै рд░ोрдХрдеाрдо, рдФрд░ рд╕рд╣ी рдЦेрддीрдмाрдб़ी рдЬाрдирдХाрд░ी рд╣ी рдХिрд╕ाрди рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рддाрдХрдд рд╣ै।

рдЗрд╕ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХो рд╕рд░्рд╡ोрдд्рддрдо рди рдоाрдиें рдХृрд╖ि рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рдЕрд╡рд╢्рдп рд▓ें।

рдЕрдЧрд░ рд╣рдоाрд░ी рджेрд╡ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдоें рдЖрдкрдХा рдХोрдИ рд╕ुрдЭाрд╡ рдпा рд╢िрдХाрдпрдд рд╣ो рддो рдХृрдкрдпा рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдИрдоेрд▓ рдкрд░ рдоैрд╕ेрдЬ рдЬрд░ूрд░ рдХрд░ें। рдзрди्рдпрд╡ाрдж ЁЯЩП 
ЁЯУй jankarikhetibadi@gmail.com

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

ЁЯТз рдб्рд░िрдк рд╕िंрдЪाрдИ 2025 : рдХрдо рдкाрдиी, рдЬ्рдпाрджा рдоुрдиाрдлा

рднाрд░рдд рдоें рдЖрд▓ू рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдХिрд╕्рдоें 2025 | рдХुрдлрд░ी рдЖрд▓ू рдмीрдЬ, рдЙрдд्рдкाрджрди рдФрд░ рд╕рд╣ी рдЪрдпрди рдЧाрдЗрдб

“рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдЕрдиुрдХूрд▓ рдЦेрддी 2026 – рдХрдо рд▓ाрдЧрдд, рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдЙрдд्рдкाрджрди рдФрд░ рдирдИ рддрдХрдиीрдХें”